Jaarstukken 2025
Klimaat
Paginanummer in website: 193Klimaat
De gemeente werkt aan zowel de energietransitie als aan de transitie naar een circulaire economie en tegelijkertijd creëren we een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving. Deze vier ambities zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en versterken elkaar in de uitvoering. Zo werken we aan goede groei van de stad en creëren we een robuust pad naar een gezond, groen en schoon Rotterdam met een duurzame toekomst. In deze paragraaf verantwoorden we onze integrale inspanningen en transitiebudgetten voor duurzaamheid. In de begrotingsprogramma’s verantwoorden we de inspanningen en targets.
Wat willen we bereiken?
Samenwerking met en stimuleren van de verduurzaming van de stad
Om onze klimaatdoelen te halen hebben we de inzet van de hele stad nodig. De afgelopen periode zijn veel initiatieven ontwikkeld, netwerken ontstaan en afspraken gemaakt. Nu is het van belang meer naar uitvoering en opschaling te gaan. Hier willen we samen met de partners en de Rotterdamse samenleving de schouders onder zetten.
- De focus komt te liggen op de uitvoering en opschaling.
- We trekken samen op in lobby richting het Rijk en de EU.
- We blijven stevig sturen op CO2-impact, waarbij DCMR jaarlijks monitort op effect (terugkijkend) en op doorrekenen van de targets: liggen er voldoende plannen en ambities om de lange termijn doelen te halen? Integratie met doelstellingen rondom ketenimpacts (scope 3) en daarmee de grondstoftransitie is noodzakelijk om klimaatdoelstellingen te halen.
We betrekken bewoners bij het verduurzamen van de stad
Rotterdammers weten wat zij zelf kunnen doen om een bijdrage te leveren aan het verduurzamen van hun leefomgeving en dus de stad. We ondersteunen effectieve bewonersinitiatieven waar nodig en mogelijk en laten hun stem meewegen in onze besluitvorming bijvoorbeeld via het Burgerberaad.
Stimuleren verduurzaming stad en haven door het Duurzaamheidstransitiebudget en het Energietransitiefonds
We willen de juiste innovaties in de regio versnellen en zo het verdienvermogen voor de stad en de werkgelegenheid voor Rotterdammers bevorderen. En het mogelijk maken dat VvE's, kleine bedrijven, maatschappelijke organisaties en woningeigenaren voldoende en juiste financieringsmogelijkheden hebben voor het verbeteren en verduurzamen van hun panden.
Het goede voorbeeld geven door een duurzame bedrijfsvoering
Rotterdam is een betrouwbare, geloofwaardige en inspirerende gemeente. Daarom geven we zelf het goede voorbeeld en zijn we transparant over wat we zelf doen op het gebied van duurzaamheid. Want goed voorbeeld doet goed volgen. We stellen prioriteiten en richten onze aandacht op onderdelen waar we het grootste verschil kunnen maken op het gebied van energiebesparing, CO2-reductie en grondstoffenreductie in onze bedrijfsvoering én in de keten. Daarnaast benutten we kansen voor synergie tussen verschillende initiatieven.
We maken jaarlijks ons energieverbruik en CO2-uitstoot openbaar, rapporteren over de maatregelen, communiceren intern en extern over ons interne verduurzamingsbeleid en nemen actief deel aan keteninitiatieven.
Wat gaan we daarvoor doen?
Samenwerking met en stimuleren van de verduurzaming van de stad
Voor elke sector uit het landelijke Klimaatakkoord zijn doelen geformuleerd. Per sector werken we samen met onze partners een aanpak uit om de CO2-reductiedoelstellingen te halen. Ook maken we afspraken over de uitvoering. De gemeente coördineert de voortgang van de uitvoering en monitort het effect op de doelstellingen.
- We betrekken de verschillende sectoren, zoals de Haven en Industrie, Bouw, Circulair, de gezondheidszorg bij de opgave.
- De gemeente maakt een concreet actieprogramma voor circulair en werken hierin nauw samen met de partners in de stad. De tafel richt zich vooral op voedselconsumptie, textiel, elektronica en verpakkingen.
We betrekken bewoners bij het verduurzamen van de stad
We organiseren een Rotterdams Burgerberaad voor het klimaat: een gelote groep Rotterdammers wordt gevraagd welke klimaatmaatregelen zij voorstellen om de klimaatdoelen voor 2030 te realiseren. In 2024 heeft het Burgerberaad haar adviezen voorgelegd aan de Raad. Deze zijn inmiddels aangenomen en worden tot uitvoering gebracht.
Stimuleren verduurzaming stad en haven door het Duurzaamheidstransitiebudget en het Energietransitiefonds
We vormen een Duurzaamheidstransitiebudget (DTB) van €100 mln. Het fonds wordt ingezet voor het versnellen van innovatie, het bevorderen van het verdienvermogen en werkgelegenheid, de vergroening van de Rotterdam, het verduurzamen van de energieopwekking en de transitie naar een circulaire economie voor Rotterdam. Daarnaast willen we ook het energiegebruik van bewoners en ondernemingen reduceren, als ook dat van de gemeente zelf. We investeren in projecten met de hoogste reductie van uitstoot van schadelijke stoffen per bestede euro en de grootste vermindering van de afhankelijkheid van fossiele bronnen.
We zetten het Energietransitiefonds (ETF) voort in samenwerking met Innovation Quarter en ondersteunen hiermee de financiering van innovatieve bedrijven en grote duurzame projecten die bijdragen aan de Rotterdamse energietransitie en circulaire economie. De middelen van het Energietransitiefonds worden revolverend ingezet, via leningen of aandelenkapitaal. We streven ernaar om ten minste drie deals per jaar af te sluiten, die nauw aansluiten bij onze doelen voor de energie- en grondstoffentransitie. Daarbij dienen deze projecten/investeringen bij te dragen aan nevendoelen, zoals werkgelegenheid en milieu. Daarnaast verstrekken we energietransitieleningen voor verduurzaming en verbetering van panden aan VvE’s, kleine bedrijven, maatschappelijke organisaties en woningeigenaren. Dit doen wij samen met Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting.
Het goede voorbeeld geven door een duurzame bedrijfsvoering
We geven het goede voorbeeld als gemeentelijke organisatie. Daarbij richten we onze aandacht op processen binnen onze bedrijfsvoering waar we het grootste verschil kunnen maken. De verantwoording over de doelstellingen en afspraken vindt plaats via diverse programma’s:
- We richten een stuurcyclus in op basis van het ‘Plan, Do, Check, Act’-principe (PDCA-cyclus) volgens de CO2-Prestatieladder, zodat een systeem ontstaat waarbij sprake is van continue verbetering. We starten met het in kaart brengen van de CO2-voetafdruk van ons eigen energie- en brandstoffenverbruik en de zakelijke kilometers. Ook maken we jaarlijks een actieplan energiebesparing en CO2-reductie voor het gehele concern. Het plan en de voortgangsrapportage publiceren we op de gemeentelijke website. Het managementsysteem wordt jaarlijks getoetst door een externe audit.
- We verbreden onze scope naar ketenemissies van gemeentelijke opdrachten en projecten. Onze focus ligt op activiteiten met de grootste uitstoot én invloed van de gemeente om een reductieaanpak door te voeren.
Voortgang 2025
Prestatie-indicatoren
In 2025 werd de gemeente als eerste G4-gemeente gecertificeerd voor de CO2-prestatieladder Niveau 5.
Stadsbrede verduurzaming en het goede voorbeeld
In 2030 moet de uitstoot van de gemeentelijke bedrijfsvoering met 55% zijn verminderd ten opzichte van 2019. Met de CO2-Prestatieladder monitort de gemeente de voortgang. Deze wordt door een onafhankelijke partij getoetst. Het concern werd in 2025 extern geaudit en behaalde het hoogste niveau (niveau 5).
De uitstootreductie wordt met name gerealiseerd door verschoning van het wagenpark en vermindering van het gas- en warmteverbruik bij gemeentelijke locaties.
- De uitstoot van onze eigen voertuigen daalde tot nu toe met ruim 20%. Door de aanschaf van 32 emissievrije inzamelvoertuigen loopt de besparing de komende jaren op naar 50%. Er zijn ook forse stappen gezet om het elektriciteitsverbruik te verminderen.
- Bij openbare verlichting werd conventionele verlichting vervangen door LED. Gecombineerd met de invoering van dimbare systemen is het energieverbruik van de openbare verlichting sterk gedaald met 40% ten opzichte van 2019.
- Bij rioolgemalen zijn veel duurzame maatregelen genomen. Voorbeelden zijn de installatie van zuinige pompen, systemen om warmte terug te winnen uit rioolwater en zonnepanelen op gemaal gebouwen.
- In september 2025 is gemaal Schurmannstraat opgeleverd met nieuwe technieken. Hoewel het energieverbruik samenhangt met de weersomstandigheden laat dit gemaal, één van de grootste rioolgemalen in Nederland, nu al een reductie zien van 35% ten opzichte van de oude situatie.
Rotterdamse klimaataanjagers
De Rotterdamse Klimaataanjagers (RKA) hebben in deze bestuursperiode laten zien dat samenwerking tussen stad, markt en maatschappelijke partijen cruciaal is om de energie- en grondstoffentransitie in Rotterdam te versnellen. Hun onafhankelijke rol stelde hen in staat partijen in beweging te brengen, belemmeringen weg te nemen en ketensamenwerking te versterken. In Bouw, Haven & Industrie, Zorg en Circulair hebben zij aantoonbare impact gerealiseerd.
Zo heeft Rotterdam, mede dankzij bemiddeling van de aanjager Bouw, een prominente rol gespeeld in de totstandkoming van de Strategische Samenwerkingsagenda (SSA), een samenwerking van het Rijk, gemeenten en private partners zoals BAM, Heijmans, BPD en Building Balance. De ambitie voor een landelijke aanpak van duurzame gebiedsontwikkeling komt voort uit het Rotterdamse Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen en versterkt de positie van de stad als voorbeeld in duurzame gebiedsontwikkeling.
De aanjager Zorg heeft zorgpartijen samengebracht, kennisnetwerken opgezet en pilots zoals medicijnafvalinzameling bij apotheken geïnitieerd, waardoor partijen elkaar inmiddels zelfstandig weten te vinden en verduurzaming structureel oppakken, van groot belang gezien de aanzienlijke bijdrage van de sector aan de stedelijke CO2-uitstoot.
In Haven & Industrie heeft de aanjager bijgedragen aan het dichter bij elkaar brengen van stad en haven en ingezet op versnelling van de energietransitie, onder meer door bedrijven te mobiliseren rond zonne-energie en een actieve bijdrage te leveren aan de totstandkoming van het Servicepunt Zon.
Op circulair gebied heeft de aanjager het strategische belang van kritieke grondstoffen nadrukkelijk op de agenda gezet en partijen uit de stad en regio bijeengebracht om kansen en vervolgstappen inzichtelijk te maken. Daarnaast is met het MKB Duurzaamheidscongres een breed netwerk van ondernemers bereikt en geactiveerd rond circulaire en duurzame bedrijfsvoering.
Samen laten deze resultaten zien dat dankzij de inzet van de aanjagers initiatieven zijn opgeschaald en duurzaamheid beter is verankerd in systemen en samenwerking, wat indirect substantieel bijdraagt aan het stedelijk CO2-reductiedoel. De opgebouwde samenwerking en netwerken bieden hiermee een stevig fundament voor de toekomst.
Energietransitiefonds Rotterdam
De doelstelling voor 2025 was om met het ETF-R vier investeringen te realiseren met een gezamenlijke waarde van 10 miljoen euro. In het eerste kwartaal is een investering van 2 miljoen euro gedaan in DOPS Recycling Technologies. Dit bedrijf biedt met Direct Carbon Immobilisation een innovatieve methode om primaire grondstoffen uit afval terug te winnen, vrijwel zonder CO₂-uitstoot. Met deze investering heeft het ETF-R in zijn vijfde jaar inmiddels in totaal 50 miljoen euro geïnvesteerd in 15 verschillende innovatieve bedrijven.
Na de investering in DOPS zijn er geen investeringen meer gedaan in 2025. Wel zijn er 4 vervolginvesteringen uitgevoerd. De belangrijkste reden van het niet halen van de doelstelling van 4 investeringen is onvoldoende goed gekwalificeerde leads om investeringen te kunnen doen. Enerzijds zijn er door de economische- en geopolitieke situatie en het slechtere investeringsklimaat minder start-ups en projecten in vergelijking tot voorgaande jaren. Anderzijds heeft het investeringsteam zich volop ingezet voor de werkzaamheden voortvloeiend uit het Afsprakenkader uit begin 2025 naar aanleiding van de evaluatie van ETFR in 2024.
De afspraken uit het Afsprakenkader op het gebied van doelstellingen, governance, beheer en financiën zijn in 2025 dan ook volledig uitgewerkt. Daarmee is het fonds goed gepositioneerd om in de komende jaren nog meer impact te realiseren en innovatie in de regio te versnellen. De laatste wijzigingen aan het fonds worden vastgesteld in de AvA van Q4 2025, die verplaatst is naar Q1 van 2026.
Rotterdams burgerberaad klimaat
Na succesvolle afronding van het eerste Rotterdamse Burgerberaad heeft de gemeenteraad 9 van de 10 adviezen uit het adviesrapport één op één overgenomen en het tiende advies in aangepaste vorm aangenomen. Ook zijn er nog drie niet-aangenomen adviezen uit het rapport - adviezen die de zelfgekozen kiesdrempel van het burgerberaad nét niet haalden - aangenomen.
Voor deze 13 adviezen zijn ambtenaren van start gegaan met de uitvoering van de burgerberaadadviezen. Voor deze adviezen is de uitvoering opgestart binnen de bestaande programma’s en lijnorganisatie, met verschillende doorlooptijden. Een deel van de adviezen loopt mee in lopend beleid; andere adviezen zijn in het tweede kwartaal gestart of voorbereid om in de loop van 2025 te starten. Gedurende het jaar zijn per advies de eerste stappen gezet, zoals het voorbereiden of starten van pilots, het opzetten van verkenningen en onderzoeken, het uitwerken van plannen van aanpak en het organiseren van communicatie- en bewonersgerichte acties (afhankelijk van het advies). Daarbij is de betrokkenheid van deelnemers geborgd via een monitorgroep van 24–25 (oud-)deelnemers, die de uitvoering kan volgen en kritisch kan spiegelen.
Duurzaamheidstransitiebudget
Het Duurzaamheidstransitiebudget (DTB) is in januari 2023 gestart en is de opvolger van het Energietransitiebudget (ETB). Voor de periode 2023 tot en met 2026 is vanuit het Coalitieakkoord € 100 miljoen beschikbaar gesteld voor het DTB. Van enkele ETB-projecten lopen er kosten door.
Het DTB is volledig toegekend en meerjarig geprogrammeerd. De focus ligt op de uitvoering en realisatie van de projecten. Enkele succesvolle projecten in 2025 zijn:
- Renovatie monument Putselaan 178. Dit is een belangrijk EU-project (European Bauhaus) en het resultaat is een toekomstbestendig gebouw dat bijdraagt aan de ontwikkeling van de Cultuur & Campus in Rotterdam-Zuid. Met het DTB is de verduurzaming van het gebouw aangepakt. Dit is gerealiseerd in 2025.
- Smart Energy Systems. Het innovatieprogramma dat versnelling in de energietransitie stimuleert, heeft al vele diverse projecten een impuls gegeven met subsidie, advies en een netwerk van ondernemers in de sector.
- Ontwikkeling aanpak Circulair afdeling Vastgoed. In juli 2025 heeft de raad een besluit genomen naar aanleiding van het uitgevoerde onderzoek binnen het DTB-project over de afschrijvingswijze van gemeentelijk vastgoed en om deze wijziging van de beleidslijn door te voeren. Dit is een belangrijke stap naar meer investeringsruimte voor circulaire gebouwen zonder dat de kapitaalslasten voor de gemeente stijgen.
- Toekomstbestendig MKB – Duurzaam ondernemen. Met het aanbieden van Energiescans voor alle MKB‘ers worden ondernemers op praktische wijze ontzorgd met advies over energiebesparende maatregelen. Het gaat dan om het beter inregelen van installaties, het aanbrengen van isolatie of de aanschaf van zonnepanelen en de aanvraag van subsidies. Met de duurzaamheidsvouchers krijgen ondernemers hiernaast hulp bij energiebesparende maatregelen of advies van energiecoaches.
Fondsbeheer monitort structureel op de besteding van de DTB-projecten om strak te sturen op de financiën en resultaten. Over alle projecten wordt periodiek gerapporteerd over de voortgang op resultaten en realisatie. Hieruit komen ook projecten die minder nodig hebben van het DTB. Dit komt door uiteenlopende redenen. Voorbeelden van enkele uitkomsten:
- Van het project LED-verlichting sportvelden is gebleken dat het aantal aanvragen veel lager ligt dan van tevoren gehoopt.
- In het kader van Laadinfrastructuur is deels andere (externe) financiering gevonden. Hierdoor is de aanspraak op het DTB lager.
- Voor een aantal projecten zijn de subsidie beschikkingen wel gemaakt maar ligt de realisatie van werkzaamheden/ prestaties in de komende jaren. Een voorbeeld hiervan is het Waterstofbudget.
Na 2026 is er nog geld nodig om bepaalde projecten (administratief) af te kunnen ronden. Binnen deze projecten is hiermee rekening gehouden.
Rotterdam Circulair
Een groot deel van de CO2-uitstoot in Rotterdam wordt veroorzaakt door het gebruik van grondstoffen en materialen. Daarom zoekt de gemeente manieren om slimmer en duurzamer met grondstoffen en materialen om te gaan.
Enkele voorbeelden van resultaten uit 2025:
- De adviezen van het Burgerberaad Klimaat zijn in uitvoering. Hiervoor is in het najaar een overeenkomst van stichting Samen Tegen Voedselverspilling ondertekend. Ook is in het kader van hergebruik toegankelijker maken, de circulaire wijkaanpak in twee nieuwe wijken gestart (Tarwewijk en het Nieuwe Westen).
- Gemeente Rotterdam heeft recent een nieuw cateringcontract met Vermaat afgesloten, waarbij lokale producten zijn opgenomen in het assortiment. Ook is het Manifest Lokaal & Natuurinclusief Inkopen ondertekend, waarmee de gemeente zich officieel bij Het Nieuwe Nassen Inkoperscollectief heeft aangesloten.
- Gemeente Rotterdam heeft, met verschillende overheidsinstanties, een ontwerpend onderzoek naar het voorkomen van (over)consumptie en gebruikmaken van lokale economie/ gemeenschap in de stad laten verrichten.
- Samen met een consortium van marktpartijen is een businesscase ontwikkeld voor een flexibel materialendepot in het M4H gebied (flexibel in tijd en type materialen).
- Provincie Zuid-Holland, Gemeente Rotterdam en Dutch Sustainable Fashion Week hebben de MKB-deal 'De Bewuste Winkelstraat' ondertekend. Voor de uitvoering hiervan worden verschillende partijen uit onder andere de textielindustrie en het onderwijs samengebracht om kennis uit te wisselen en experimenten uit te voeren rondom de levensduur verlenging van textiel. Hiermee wordt het textielnetwerk in Rotterdam versterkt en zien mkb-ondernemers hoe zij kunnen inspelen op de veranderende behoeften van hun consumenten rondom het thema duurzaamheid.